Programy współpracy. Obowiązek z ustawy o pożytku

Współpraca organizacji pozarządowych z administracją publiczną to nie tylko finanse – nie tylko zlecanie zadań. To również wypracowywanie planów i zasad. Służą temu m.in. programy współpracy. Czy dialog między administracją i NGO-sami toczyłby się samoistnie, gdyby nie ustawa?

2018-10-08, 08.22
pixabay.com, CC0 Public Domain. Autor: PublicDomainPictures

Z okazji 15-lecia ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie opisujemy, co zawdzięczamy uchwalonemu w 2003 r. prawu. W pierwszym odcinku cyklu badaliśmy znaczenie, jakie ustawa miała dla wykreowania i upowszechnienia współpracy organizacji pozarządowych z administracją. Dalej przyglądaliśmy się bardziej szczegółowo, jak wygląda jeden z podstawowych elementów tej współpracy – zlecanie zadań. Przyszedł czas, żeby refleksją o programach domknąć temat współpracy w ustawie o pożytku.

Programy – obowiązek lokalny i centralny

Pierwotnie obowiązek uchwalania programów współpracy, adresowany tylko do administracji samorządowej, opisany był w ustawie bardzo zdawkowo. Skutkowało to małą skutecznością przepisu.

Rozbudowanie regulacji dotyczącej programów nastąpiło w 2010 r., kiedy do ustawy dodano nowy artykuł 5a - m.in. pojawiła się wtedy data, do kiedy trzeba uchwalać programy (30 listopada roku poprzedzającego).

art. 5a ust. 1 ustawy o działalności pożytku
Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego uchwala, po konsultacjach z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3, przeprowadzonych w sposób określony w art. 5 ust. 5, roczny program współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3. Roczny program współpracy jest uchwalany do dnia 30 listopada roku poprzedzającego okres obowiązywania programu.

W 2015 r. do zobowiązanych dołączyła administracja centralna. Wszystko to jednak z oporami. Jednym z podstawowych grzechów było uchwalanie programów bez realnych konsultacji z przedstawicielami organizacji – zdarza się też ich nieuchwalanie mimo ustawowego obowiązku

Programy współpracy:
  • szczebel samorządowy: obowiązkowe programy roczne (programy wieloletnie – nieobowiązkowe)
  • administracja centralna (ministerstwa i wojewodowie): obowiązek uchwalenia programu na okres od 1 do 5 lat


Co ma być w programie współpracy

Program to dokumenty, określający zasady polityki realizowanej przez organ administracji publicznej wobec sektora pozarządowego. Jego oczekiwaną zawartość opisuje ustęp 4. artykułu 5a. W programie znajdą się na pewno „priorytetowe zadania publiczne”. NGO-sy powinny mieć realny wpływ na to, czym w danym miejscu chcą się (za środki publiczne) zajmować, bo jest to w ich ocenie ważne. 

Program ma też zawierać „informację o sposobie tworzenia programu oraz o przebiegu konsultacji” – to sprawdzian, czy przy jego uchwaleniu spełniono podstawowy warunek, jakim jest partycypacyjny charakter prac nad dokumentem. 

W programie powinno się też opisać „tryb powoływania i zasady działania komisji konkursowych do opiniowania ofert w otwartych konkursach ofert”. Organizacje mają więc współtworzyć zasady, na jakich rozstrzygane będą konkursy.

Wreszcie w programie zapisuje się pulę środków dla organizacji („wysokość środków przeznaczanych na realizację programu”).

Konsultacje nie tylko programów

Programy nie są jedynymi dokumentami, nad którymi powinni pochylać się wspólnie przedstawiciele administracji z przedstawicielami organizacji pozarządowych. Ustawa wskazuje też na potrzebę konsultowania aktów normatywnych „w dziedzinach dotyczących działalności statutowej (...) organizacji”. 

Ponadto samorząd powinien ustalić, w jaki sposób będzie omawiał z trzecim sektorem swoje projekty.

art. 5 ust. 5
Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego określa, w drodze uchwały, szczegółowy sposób konsultowania z radami działalności pożytku publicznego lub organizacjami pozarządowymi i podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 projektów aktów prawa miejscowego w dziedzinach dotyczących działalności statutowej tych organizacji.

Dialog w i z ustawą o pożytku

Ustawa o pożytku wymusza dialog z organizacjami pozarządowymi na różne sposoby. Nakazuje uchwalać programy współpracy. Wskazuje na potrzebę konsultacji aktów prawa (i potrzebę uregulowania samego procesu takiego konsultowania). Tworzy ciała, w ramach których odbywa się debata (o radach pożytku pisaliśmy w jednym z poprzednich odcinków cyklu).

Wypracowano wcale nie ubogi arsenał środków do prowadzenia dialogu, a w kolejnych nowelizacjach ustawy widać namysł nad ich doskonaleniem. Co więcej, proces się nie zatrzymał – próby przeniesienia dialogu na jeszcze wyższy poziom trwają. Wykorzystanie zawartych w ustawie o pożytku narzędzi jest już sprawą odrębną i wciąż się chyba tego uczymy. Obie strony.

 

 


Jak przestrzegać prawa w NGO, jakie przepisy są ważne dla NGO – dowiesz się w serwisie poradnik.ngo.pl.

Informacja własna portalu ngo.pl

Uwaga! Przedruk, kopiowanie, skracanie, wykorzystanie tekstów (lub ich fragmentów) publikowanych w portalu www.ngo.pl w innych mediach lub w innych serwisach internetowych wymaga zgody Redakcji portalu!

SKOMENTUJ

Uwaga, komentarz pojawi się na liście dopiero po uzyskaniu akceptacji moderatora.


KOMENTARZE

Nie ma żadnych komentarzy
Redakcja www.ngo.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy.